Ακοή, μια εκ των πέντε βασικών μας αισθήσεων. Η αποτελεσματική ακρόαση όμως, είναι κάτι που υπερβαίνει τα όρια της απλής ακοής. Ενώ θα μπορούσε κάποιος να πει ότι όταν ακούμε, χρησιμοποιούμε απλώς τα αυτιά μας, όταν ακούμε αποτελεσματικά συμμετέχει πραγματικά όλο μας το σώμα. Μάτια, καρδιά, εγκέφαλος και γλώσσα του σώματος συντονίζονται σ’ ένα μοναδικό ρυθμό που μας δίνει ξεχωριστές δυνατότητες.
Η αποτελεσματική ακρόαση είναι κάτι που δεν έρχεται φυσικά σε όλους τους ανθρώπους. Το να είναι σε θέση κάποιος να ακούει αποτελεσματικά και στην συνέχεια να χρησιμοποιεί αυτή την δεξιότητα για παράδειγμα σε μια ηγετική θέση είναι κάτι το οποίο πρέπει να μάθει και να εξασκήσει. Ωστόσο, ειδικά στον σύγχρονο κόσμο υπάρχουν αρκετοί ανασταλτικοί παράγοντες που μας κρατάνε πίσω από το να ακούμε αποτελεσματικά.
- Προδικάζουμε τον συνομιλητή μας. Πολλοί άνθρωποι έχουν την τάση να κρίνουν τους άλλους από την εμφάνιση, το υπόβαθρο, ή το γνωστικό επίπεδο. Πράγματα όμως που μας απομακρύνουν από το μήνυμα που προσπαθεί να μας περάσει ο συνομιλητής μας.
- Διατυπώνουμε μια άποψη ή αντίρρηση πριν ολοκληρώσει ο συνομιλητής μας την θέση του. Όταν σκεφτόμαστε τι θα απαντήσουμε σε κάποιον πριν ολοκληρώσει την σκέψη του, είναι φυσικό πως δεν ακούμε πλήρως αυτό που έχει να μας πει.
- Κοιτάμε μόνο τις λέξεις. Είναι γεγονός πως η επικοινωνία μεταδίδεται με λέξεις, τόνο φωνής και γλώσσα σώματος. Έρευνες βέβαια, έχουν δείξει ότι ένα πολύ μικρό ποσοστό ενός μηνύματος εκφράζεται μόνο με λέξεις. Εάν δεν δοθεί σημασία και στα συναισθήματα και στην έκφραση είναι πολύ πιθανό να χάσουμε μέρος του μηνύματος που παίρνουμε.
- Παρεξηγούμε τις πολιτιστικές διαφορές. Καθώς ζούμε σε έναν όλο και πιο παγκοσμιοποιημένο κόσμο, ο συνομιλητής μας μπορεί να είναι άτομο με διαφορετική κουλτούρα και πολιτισμό. Εάν δεν έχουμε πλήρη επίγνωση αυτής της διαφοράς μπορεί να είναι δύσκολο να κατανοήσουμε τις λεπτές διαφορές και τα κίνητρα, του γιατί λέει κάποιος κάτι.
- Multitasking. Η τεχνολογική πρόοδος και οι γρήγοροι ρυθμοί ζωής μας αναγκάζουν συχνά να κάνουμε πολλές εργασίες ταυτόχρονα. Όμως, αν για παράδειγμα κοιτάμε το κινητό μας την ώρα που μας μιλάει κάποιος , μειώνεται η δυνατότητα του να ακούσουμε αποτελεσματικά.
Εάν φτάσουμε στο σημείο να αναγνωρίσουμε τα παραπάνω εμπόδια τα οποία επηρεάζουν την ικανότητα μας να «ακούμε» τότε είμαστε και σε θέση να βελτιωθούμε. Για παράδειγμα ένας ηγέτης είναι πολύ σημαντικό να ακούει την ομάδα του. Να μην εστιάζει μόνο στην εργασία αλλά στο κάθε άτομο ξεχωριστά. Να ενδιαφέρεται για τις ανάγκες τους και για το τι προσπαθούν να πουν.
Ένα αποτελεσματικό εργαλείο που ενισχύει την αποτελεσματική ακρόαση είναι το μοντέλο RASA. Προέρχεται από τα αρχικά των λέξεων Receive(λαμβάνω), Appreciate(εκτιμώ), Summarize(συνοψίζω), και Ask(ρωτάω). Αυτά ενδείκνυνται ως βήματα που πρέπει να ακολουθούμε όταν πραγματικά ακούμε κάποιον. Αρχικά λαμβάνουμε το μήνυμα, έχουμε θετική στάση απέναντι σ’ αυτό, συνοψίζουμε και στην συνέχεια θέτουμε κάποιο ερώτημα για να δηλώσουμε ότι το έχουμε αντιληφθεί πλήρως. Ωστόσο, ένα εργαλείο δεν φέρνει από μόνο του το αποτέλεσμα απλά και μόνο επειδή το εντάξαμε ως « βήματα» στην συζήτηση μας. Απαιτείται πραγματική δέσμευση και συνεχής προσοχή.
Γενικότερα μπορούμε να πούμε ότι η αποτελεσματική ακρόαση είναι το θεμέλιο της αποτελεσματικής επικοινωνίας. Ο καλύτερος τρόπος για να γίνουμε κατανοητοί είναι να κατανοήσουμε εμείς πρώτα ποιος ή ποιοι είναι οι συνομιλητές μας και ποιες είναι οι ανάγκες τους.
Christos Afentoulis 