Το 2022 ενώ ξεκίνησε σαν μια χρονιά που προμήνυε το τέλος μιας πανδημίας και την επιστροφή στην κανονικότητα, η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και οι κυρώσεις που της επιβλήθηκαν είναι τα τελευταία γεγονότα που συγκλονίζουν τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού. Ο συνδυασμός αυτών των πολιτικοοικονομικών εξελίξεων είναι βέβαιο ότι θα επιταχύνει την κίνηση των δυτικών εταιρειών να μειώσουν την εξάρτησή τους από Ρωσία και Κίνα όσον αφορά εξαρτήματα, πρώτες ύλες και τελικά προϊόντα, ενισχύοντας την δημιουργία πιο τοπικών ή περιφερειακών στρατηγικών προμήθειας.
Πίσω στην δεκαετία του 1990, οι εταιρείες ξεκίνησαν να ακολουθούν μια στρατηγική εξωτερικής ανάθεσης στον τομέα της κατασκευής, για να μειώσουν τα κόστη τους, να διατηρήσουν τη θέση τους στην αγορά ή να αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Αυτή την περίοδο η Κίνα αναδείχθηκε ως ένας σημαντικός κόμβος παραγωγής για να εξυπηρετήσει τις παγκόσμιες αγορές. Η κατάσταση αυτή όμως, άρχισε να αλλάζει κυρίως μετά την οικονομική κρίση του 2008. Με μια σημαντική αύξηση της τιμής του πετρελαίου και μια σειρά φυσικών καταστροφών, όπως η τότε επιδημία SARS το 2003, το τσουνάμι του 2011 στην Ιαπωνία, τις πλημμύρες στην Ταϊλάνδη και την πρόσφατη πανδημία Covid-19, οι ηγέτες της βιομηχανίας άρχισαν να αναγνωρίζουν ότι οι στρατηγικές που υιοθετήθηκαν τη δεκαετία του 1990 θα μπορούσαν να αυξήσουν την έκθεσή τους σε λειτουργικά προβλήματα και να θέσουν σε κίνδυνο την ικανότητά τους να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά σε τέτοιου είδους εξωγενείς παράγοντες. Αυτό οδήγησε πολλές εταιρείες στο να αυξήσουν την τοπική παραγωγή ή γενικότερα να την μετακινήσουν σε άλλες περιοχές προκειμένου να μειώσουν την έκθεσή τους σε παγκόσμιους κινδύνους και να μπορέσουν να ανταποκριθούν πολύ πιο γρήγορα στην τοπική ζήτηση. Η κατάσταση αυτή εντάθηκε ακόμη περισσότερο τα τελευταία τέσσερα χρόνια με αποκορύφωμα το σήμερα, όπου ο πόλεμος στην Ουκρανία αλλά και η ευθυγράμμιση Κίνας-Ρωσίας, θα τροποποιήσουν βαθιά την ανταλλαγή ενέργειας, πρώτων υλών, βιομηχανικών ανταλλακτικών, μεταξύ του δυτικού κόσμου, Κίνας και Ρωσίας.
Με τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου να εκτινάσσονται στα ύψη λόγω του πολέμου, ακολουθεί και το κόστος μεταφοράς. Αυτό που είναι λιγότερο προφανές αλλά εξίσου σημαντικό είναι ότι οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν στην Ρωσία, περιορίζουν και την δυνατότητα χρήσης των ρωσικών υποδομών μεταφοράς οι οποίες υποστηρίζουν την ασιατική βιομηχανία. Πράγματι, πολλές εταιρείες που κατασκευάζουν εξαρτήματα και τελικά προϊόντα στην Κίνα, χρησιμοποιούσαν τον ρωσικό σιδηρόδρομο για να μεταφέρουν αυτά τα είδη στην Ανατολική και Δυτική Ευρώπη που τώρα λόγο των περιορισμών δεν μπορούν να το κάνουν. Φυσικά, είναι δυνατή η αποστολή ορισμένων από αυτά τα είδη αεροπορικώς, αλλά αυτό είναι σημαντικά πιο ακριβό, ειδικά τώρα που οι αεροπορικές εταιρείες πρέπει να παρακάμψουν τη Ρωσία. Επίσης αξίζει να σημειωθεί ότι, η Ουκρανία προμηθεύει περίπου το 50% του παγκόσμιου αερίου νέον, το οποίο χρησιμοποιείται για την παραγωγή τσιπ ημιαγωγών. Οι κυβερνήσεις και οι μεγάλες εταιρείες προσπαθούν τώρα να αποκτήσουν εναλλακτικές πηγές προμήθειας, αλλά η προσφορά είναι περιορισμένη και οι τιμές έχουν αυξηθεί δραματικά. Η Ρωσία και η Ουκρανία είναι επίσης μεγάλοι εξαγωγείς δημητριακών όπως καλαμπόκι, κριθάρι και σιτάρι, καθώς και λιπασμάτων αλλά μέχρι στιγμής ο πλήρης αντίκτυπος του πολέμου στις παγκόσμιες προμήθειες τροφίμων δεν είναι ακόμη εμφανής, οι τιμές όμως ήδη εκτοξεύονται. Επίσης ένας ακόμα σημαντικός τομέας ο οποίος έχει πληγεί έντονα από την υφιστάμενη κατάσταση είναι η αυτοκινητοβιομηχανία και γενικά ότι αφορά το αυτοκίνητο, με διάφορες εταιρείες που σχετίζονται με τον κλάδο να αναφέρουν το ενδεχόμενο του κλεισίματος εργοστασίων τους τα οποία έχουν προβλήματα εφοδιασμού.
Όλη λοιπόν αυτή η προαναφερθείσα κατάσταση ενισχύει την προσπάθεια των εταιρειών να δημιουργήσουν στρατηγικές που ενδυναμώνουν την τοπική εφοδιαστική αλυσίδα και τις καθιστά ανθεκτικές στους εξωτερικούς κινδύνους . Το μόνο σίγουρο είναι ότι σ΄ ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο παγκόσμιο σκηνικό οι προκλήσεις για τις αλυσίδες εφοδιασμού θα συνεχίσουν να αυξάνονται στο άμεσο μέλλον.
Επιμέλεια Κειμένου
Σίλεια Καλκίστα, BSc Balkan, Slavic & Oriental Studies
Christos Afentoulis 